Ga je voor de verbale aanmoediging zoals ‘Je kunt het!’ of ‘Kom op kanjer!’?
Of ben je meer van het luisteren, samenvatten en doorvragen?
Veel Nederlandse volwassenen beginnen met te vertellen over hun eigen leven, met als doel om te inspireren – met wisselend succes. Sommigen laten je nauwelijks ruimte: ze pakken het roer over, doen het voor en laten zo zien hoe het moet. Mijn Zuidafrikaanse vriendin Nathalie -wereldkampioen crosscountry fietsen en sportcoach- pakt dat anders aan: zij krijgt het voor elkaar dat mijn zoon van 14 dóórzet op een touwenparcours 10 meter boven de grond. Een paar uur lang met niets anders dan trapezeconstructies, monkey-nets en stijgbeugels om van boom naar boom klimmen. Het begeleiden gebeurt op zo’n overtuigende manier dat een Nederlander geneigd zou zijn dit te betitelen als commanderen: té streng, OVERRULING. Gejammer hielp niet. Bloed, zweet en tranen bracht het arme jong van A naar B. Ik moest wel slikken toen ik hem daar zo, hoog in die bomen zag ploeteren.
Het wonder wat we alleen met deze foto kunnen beschrijven
Elke Nederlandse vertaling van ‘overrulen’ faalt op betekenisniveau:
respectloos is het niet, gemeen ook niet. Onze verbazing is dan ook dat dit overrulen heel effectief blijkt te zijn.
“It’s a matter of life and death!”
To overrule betekent: ‘to reject or disallow by exercising one’s superior authority’ en vertaald in het Nederlands: afwijzen of weigeren door superieure autoriteit uit te oefenen.
In onze egalitaire maatschappij doe je dat gewoon niet.
Het risico om in de relatie verder als arrogante kwal door te moeten is groot. Wij zijn het niet gewend, want hoe komt jouw ongeoefende autoriteit over? Je mag je hoofd niet boven het maaiveld uitsteken en je loopt het gevaar niet meer serieus genomen te worden.
En hoe zit het dan met (laten) leren? Met trainen? Zou overrrulen ook in Nederland kunnen werken?
Is een lerende geholpen bij een strenge manier van trainen?
Is er een relatie tussen de strenge manier waarop kinderen in Zuid-Afrika worden opgevoed en de gevaren van de plek waar zij wonen? Een land waar je al snel op jezelf aangewezen bent en waar niet meteen allerlei hulpinstanties klaarstaan om je uit de brand te helpen.
Ook komt de vraag op of de manier waarop wij dat hier in Nederland doen wel zo helpend is als wij denken dat het is. Is een strenge, doortastende en disciplinaire manier van opvoeden niet veel meer steunend dan de vaak wat softe manier van opvoeden zoals wij dat in Nederland doen?
Waarom?
Nathalie vond het belangrijk dat mijn zoon een succeservaring kreeg, die hem meer zelfvertrouwen zou geven. En dát heb je hard nodig als je in Zuid-Afrika moet zien te overleven.
Lukt het uiteindelijk wel, dan word je met luid gejuich en applaus ontvangen; een fantastisch mooie ervaring!
Wat kan een trainer hiervan leren?
Reflecterend op bovenstaand voorbeeld kwamen wij tot een paar tips voor trainers als het gaat om het begeleiden van hun deelnemers:
- maak leren makkelijker door veel tips te geven
- laat deelnemers stap voor stap naar hun succeservaring toewerken
- geef niet op door het zelf over te nemen, je eigen ervaring er op te plakken of de moeite van de deelnemer af te wijzen
- maak meer gebruik van de autoriteit die je in de jaren hebt opgebouwd op jouw vakgebied, je natuurlijk overwicht
- laat deelnemers rustig ‘vloeken’ omdat iets nog niet lukt: een eigen succeservaring is zoveel krachtiger!